Trots
De hoogmoedige heer
Het verhaal achter dit woord
Middeleeuwse christenen zetten de hoogmoed (superbia) bovenaan de hoofdzonden — de val waaruit elke andere val begint. Ze vertelden hem als het verhaal van Lucifer: een engel die het niet kon verdragen de tweede te zijn en daar alleen al voor viel. Het tegengif van die tijd was een 'ladder der nederigheid' van twaalf treden, die je eerlijk daalde, trede voor trede. De psychologie heeft de ladder opgeborgen, maar bestudeert nog steeds hetzelfde: wat er gebeurt als zelfwaarde zich moet oprichten op het gevoel superieur te zijn. Dat is precies wat deze dimensie meet.
De neiging zich te verlaten op superioriteit en erkenning als bron van eigenwaarde.
Achter trots zit vaak een eenvoudige behoefte: gezien worden als bekwaam en waardevol. Soms spreekt die behoefte luider dan de situatie vraagt.
Als Trots hoog is
Een sterke drang naar erkenning en status. Zelfvertrouwen is een troef, maar openblijven voor inbreng van anderen houdt het gezond.
Als Trots laag is
Je hebt zelden de spotlight nodig. Een geaard gevoel van eigenwaarde laat je anderen erkenning geven zonder jezelf daarbij kleiner te voelen.
Signalen in het dagelijks leven
Hoe hoger deze score stijgt, hoe vaker dit soort signalen opduikt:
- Gesprekken opnieuw afspelen waarin je je tekortgedaan voelde
- De rol van anderen in gedeelde successen bagatelliseren
- Een opmerking of kritiek opvatten als een persoonlijke aanval
Het gezonde midden
Zelfvertrouwen en verantwoordelijkheid kunnen samengaan: je kunt je successen claimen én je missers erkennen.
Eén vraag aan jezelf
Hoe lang duurde het de laatste keer voordat ik hardop zei dat ik ongelijk had?
Eén kleine oefening
Zeg één keer per week over iets kleins hardop 'daar heb ik ongelijk gehad' — tegen de persoon om wie het gaat.
De psychologie erachter
Trots hangt samen met narcistische trekken en defensief zelfwaardergevoel, onderzocht met instrumenten als de Narcissistic Personality Inventory (Raskin & Terry, 1988).
De andere kant van de as
- NederigheidDe stille wachter
Alle 14 dimensies
Benieuwd waar je uitkomt? Doe de gratis test met 42 vragen.
Deze test is uitsluitend bedoeld voor educatieve doeleinden en zelfreflectie. Het is geen diagnostisch instrument en velt geen moreel oordeel. Als je zorgen ervaart over je geestelijke gezondheid, raadpleeg dan een gekwalificeerde zorgprofessional.
Veselka, L., Giammarco, E. A., & Vernon, P. A. (2014). The Dark Triad and the seven deadly sins. Personality and Individual Differences, 67, 75-80.
