Little Albert-experiment

In 1920 conditioneerden John B. Watson en Rosalie Rayner een 11 maanden oude baby (Little Albert) om een witte rat te vrezen door die herhaaldelijk te koppelen aan een hard geluid. De angst generaliseerde naar konijnen, honden, bontjassen en zelfs een kerstmanmasker, wat laat zien hoe fobieën kunnen worden aangeleerd.

Een neutrale stimulus (de rat) wordt gekoppeld aan een ongeconditioneerde stimulus (het harde geluid) die al angst opwekt. Na herhaalde koppelingen wekt de neutrale stimulus alleen al de angst op — een geconditioneerde emotionele reactie die kan generaliseren naar vergelijkbare stimuli.

De studie creëerde bewust angst bij een baby die geen toestemming kon geven, en de angst werd nooit weggenomen. Het kind verliet de studie voordat de angst kon uitdoven. Het werd een treffend voorbeeld van schendingen van onderzoeksethiek en hielp moderne ethische richtlijnen vorm te geven.

Het is een nagespeelde scène geïnspireerd op de originele studie: het koppelingsproces en de generalisatiestimuli volgen haar opzet. Het is geen replicatie — er is geen echte baby, rat of luid geluid bij betrokken, en hier kan geen echte angst ontstaan.

De studie heeft ernstige methodologische beperkingen. Basale angst werd alleen informeel vastgesteld, en Albert werd naar verluidt mede gekozen omdat hij emotioneel stabiel leek. Het was een enkelgevalstudie zonder controleconditie, dus geen causale kracht kan worden geclaimd. Alberts exacte identiteit, en waarom en wanneer hij de studie verliet, blijven door historici betwist — hij werd weggehaald voordat de angst kon worden afgeleerd. Bovendien zou het opzettelijk opwekken van angst bij een baby onder moderne onderzoeksethiek nooit goedgekeurd of herhaald kunnen worden. Behandel de studie als historische mijlpaal, niet als model van degelijke evidentie.